Raymond Chandler „Długie pożegnanie”

Wprowadzenie „Długie pożegnanie” Raymonda Chandlera to jedna z najważniejszych powieści amerykańskiego czarnego kryminału i zarazem książka znacznie wykraczająca poza ramy klasycznej historii detektywistycznej. Opublikowana w 1953 roku powieść należy do cyklu o prywatnym detektywie Philipie Marlowe’ie, ale nawet na tle innych znakomitych utworów Chandlera zajmuje miejsce szczególne. Zbrodnia, policyjne śledztwo, podejrzani i kolejne tajemnice są tutaj niezwykle istotne, jednak autor wykorzystuje je przede wszystkim do opowiedzenia historii o przyjaźni, lojalności, samotności, pieniądzach i moralnych kompromisach. Philip Marlowe ponownie porusza się po świecie, w którym niemal każdy ma coś do ukrycia. Bogactwo nie oznacza szczęścia, szacunek społeczny często maskuje zepsucie, a

Czytaj więcej

„Goryl czyli ostatnie zadanie” Andrzeja Mularczyka – pojedynek Romana Wilhelmiego i Mariusza Dmochowskiego

Są słuchowiska, które nie potrzebują rozbudowanej obsady, skomplikowanej intrygi ani wielu zmian miejsca akcji, aby od pierwszych minut przyciągnąć uwagę słuchacza. Wystarczą dwaj aktorzy, dobrze napisany dialog i sytuacja, w której każde kolejne zdanie odsłania coś więcej niż wynika z jego dosłownego znaczenia. Do takich realizacji należy „Goryl czyli ostatnie zadanie” Andrzeja Mularczyka, słuchowisko z 1981 roku w reżyserii Henryka Rozena. Polskie Radio udostępniło je ponownie 18 czerwca 2026 roku. Nagranie trwa 42 minuty i 59 sekund. W obsadzie znalazło się zaledwie dwóch aktorów: Roman Wilhelmi jako Boleś, ochroniarz, oraz Mariusz Dmochowski jako Szef. Tak ograniczony skład nie jest jednak

Czytaj więcej

Jamesa Joyce „Ulisses”

Wprowadzenie Nie sposób mówić o powieściach, które zmieniły literaturę XX wieku, nie wspominając o „Ulissesie” Jamesa Joyce’a. Opublikowana w 1922 roku książka uchodzi za jedno z najważniejszych osiągnięć modernizmu, a zarazem za dzieło wyjątkowo wymagające. Już od momentu ukazania się wzbudzała zachwyt, zdumienie, krytykę i kontrowersje. Dla jednych była dowodem literackiego geniuszu, dla innych przykładem przesadnego eksperymentowania z językiem i formą. Niezależnie jednak od oceny trudno zakwestionować wpływ, jaki „Ulisses” wywarł na rozwój współczesnej powieści. Joyce dokonał rzeczy niezwykłej. Materiałem dla monumentalnej książki uczynił jeden zwyczajny dzień z życia kilku mieszkańców Dublina. Akcja rozgrywa się 16 czerwca 1904 roku, od

Czytaj więcej

Stefan Grabiński „Dom Tajemnic”

„Dom Tajemnic” to słuchowisko przygotowane na podstawie twórczości Stefana Grabińskiego, jednego z najbardziej oryginalnych polskich autorów literatury fantastycznej pierwszej połowy XX wieku. Realizacja została po raz pierwszy zaprezentowana na „Scenie Teatralnej Trójki” w sierpniu 2016 roku, w ramach reaktywowanego Teatrzyku Zielone Oko. Nie jest to bezpośrednia adaptacja jednego utworu pisarza. Krzysztof Sielicki przygotował scenariusz, wykorzystując opowiadanie „W willi nad morzem” oraz dramat „Ciemne siły”. Dzięki temu powstała samodzielna historia łącząca cechy opowieści kryminalnej, psychologicznego dramatu i klasycznej fantastyki grozy. Już sam wybór twórczości Grabińskiego wydaje się szczególnie trafny w przypadku teatru radiowego. Pisarz ten budował niezwykłość nie tylko poprzez opisy

Czytaj więcej

Wojciech Fułek „Śmierć burmistrza”

„Śmierć burmistrza” Wojciecha Fułka to sensacyjne słuchowisko zaprezentowane w ramach Teatrzyku Zielone Oko na antenie Programu Trzeciego Polskiego Radia. Premiera odbyła się 27 sierpnia 2017 roku, a szczególną cechą tej realizacji było wykonanie jej „na żywo” w Muzycznym Studiu Polskiego Radia im. Agnieszki Osieckiej, w obecności publiczności. Już sam sposób prezentacji odróżniał tę audycję od typowego słuchowiska przygotowywanego wcześniej w studiu i następnie emitowanego z nagrania. Aktorzy, realizatorzy i twórcy dźwięku musieli podporządkować się rygorowi bezpośredniego wykonania, a obecność widzów wprowadzała do całości element teatralnego napięcia. „Śmierć burmistrza” nawiązuje do tradycji radiowego kryminału, który od wielu lat stanowił ważną część

Czytaj więcej

„Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow

Ogólna charakterystyka: „Mistrz i Małgorzata” to niezwykłe, wielowymiarowe i symboliczne dzieło Michaiła Bułhakowa. Książka ta, choć końcowe prace nad nią trwały przez ostatnie dziesięć lat życia autora, nie została opublikowana za jego życia. Powieść ta łączy w sobie elementy satyry, dramatu, romansu, a także fantastyki. Fabuła: Dzieło opowiada o dwóch równoległych narracjach. Pierwsza z nich rozgrywa się w Moskwie lat 30. XX wieku, gdzie Szatan w postaci Wielkiego Czarnego Kocura Wolanda przybywa do miasta wraz ze swoją świtą. Druga narracja to historia Jezusa i Poncjusza Piłata, stanowiąca opowieść napisaną przez Mistrza, jednego z głównych bohaterów książki. W Moskwie Woland i

Czytaj więcej

Pakt z mrokiem w imię światła. Recenzja powieści „Matka noc” Kurta Vonneguta

Kurt Vonnegut to w powszechnej świadomości czytelniczej twórca nierozerwalnie związany z nurtem literatury science-fiction, znany z absurdalnego humoru, groteski i wprowadzania na karty swoich książek elementów fantastyki naukowej. Jednakże w przypadku powieści „Matka noc” (w oryginale Mother Night, wydanej w 1961 roku) autor porzuca swój sprawdzony, fantastyczny arsenał. Oferuje nam w zamian dzieło na wskroś realistyczne, surowe i wstrząsające. To wielowarstwowe studium psychologiczne, które płynnie łączy w sobie cechy klasycznej powieści szpiegowskiej z głębokim, moralnym traktatem. Omawiana tu książka to jednak nie tylko wciągająca fabuła; to także fascynujący artefakt polskiej historii wydawniczej czasów PRL-u, do której kluczem jest zrozumienie różnic

Czytaj więcej

Dorobek artystyczny Juliusza Słowackiego

TEMATYKA WCZESNEJ TWÓRCZOŚCI JULIUSZA SŁOWACKIEGO Juliusz Słowacki był przedstawicielem drugiego, młodszego pokolenia polskich romantyków. W swojej twórczości wielokrotnie nawiązywał do powstania listopadowego oraz problemów politycznych i narodowych epoki. Jego debiut literacki nastąpił jeszcze przed wybuchem powstania. W początkowym okresie twórczości pisał przede wszystkim powieści poetyckie, które stanowiły dla niego rodzaj literackich ćwiczeń. Utwory te poruszały tematykę historyczną i często wykorzystywały motywy orientalne. Bohaterowie powieści poetyckich Słowackiego byli najczęściej ludźmi skrzywdzonymi, skonfliktowanymi ze światem i pragnącymi podkreślić własną indywidualność. Poeta tworzył również pierwsze tragedie historyczne. Dzieła tego okresu przesycone były smutkiem, rozpaczą oraz emocjami charakterystycznymi dla romantyzmu. W tym czasie powstała

Czytaj więcej

Wielkie dzieła literatury światowej nie są na ogół optymistyczne

„Wielkie dzieła literatury światowej nie są na ogół optymistyczne (…) Ale nie odbierają nadziei.” Julian Przyboś Skomentuj to twierdzenie, odwołując się do wybranych utworów. Literatura od najdawniejszych czasów podejmowała próbę ukazywania skomplikowanych problemów człowieka, jego tragedii, zagrożeń i słabości. Trudno więc uznać ją za całkowicie optymistyczną, zwłaszcza wtedy, gdy przedstawiała bezradność jednostki wobec praw rządzących światem. Mimo to niemal każde wielkie dzieło literatury pozostawia człowiekowi choć odrobinę nadziei i pozwala wierzyć, że dobro ostatecznie zwycięża, a szlachetne postępowanie zostaje wynagrodzone. Właśnie z tej perspektywy można analizować najwybitniejsze utwory literackie – stają się one optymistyczne wtedy, gdy dobro okazuje się silniejsze

Czytaj więcej

Krzysztof Kochański „Kabała” z tomu „Zabójca czarownic”

Utwór „Kabała”, stanowiący niezwykle istotny element zbioru pod tytułem „Zabójca czarownic” autorstwa Krzysztofa Kochańskiego, to dzieło, które pod płaszczykiem klasycznej, dynamicznej fantastyki naukowej przemyca fundamentalne pytania o naturę ludzkiego losu, granice wolnej woli oraz przerażające konsekwencje nieograniczonej władzy kapitału. Kochański konstruuje opowieść gęstą od znaczeń, w której zimna, bezwzględna przestrzeń kosmiczna staje się tłem dla intymnego, wręcz klaustrofobicznego dramatu jednostki wrzuconej w tryby machiny, nad którą nie ma żadnej kontroli. Autor udowadnia tym samym, że literatura gatunkowa potrafi być doskonałym narzędziem do eksploracji najciemniejszych zakamarków ludzkiej natury i społecznych patologii, tworząc hybrydę space opery, thrillera psychologicznego i filozoficznego traktatu o

Czytaj więcej